piątek, 10 lipca, 2026
Strona głównaKalorie owoców i warzywSzpinak swiezy w diecie - ile kcal ma porcja i kiedy uwazac

Szpinak swiezy w diecie – ile kcal ma porcja i kiedy uwazac

Ile kcal ma świeży szpinak w realnej porcji?

Szpinak świeży kcal to najczęściej około 23 kcal w 100 g według USDA FoodData Central; w tej samej porcji jest około 2,9 g białka, 3,6 g węglowodanów, 0,4 g tłuszczu i dużo witaminy K. W praktyce dietetycznej ważniejsze od samej tabeli jest to, czy liczysz liście jak osobny produkt, czy razem z oliwą, serem, śmietanką albo gotowym sosem. NCEŻ podkreśla model zbilansowanego posiłku, a przy lekach przeciwkrzepliwych NHS zwraca uwagę na stałość podaży witaminy K.

Ile kcal ma 100 g świeżego szpinaku?

Świeży szpinak to niskokaloryczne warzywo liściaste, charakteryzujące się dużą zawartością wody, małą ilością tłuszczu i wysoką objętością porcji. Dane z USDA FoodData Central dla surowego szpinaku podają około 23 kcal na 100 g, dlatego same liście rzadko są głównym źródłem energii w posiłku.

  • 100 g świeżego szpinaku – około 23 kcal, czyli porcja porównywalna objętościowo z dużą miską luźno ułożonych liści.
  • Białko w 100 g – około 2,9 g, więc szpinak nie zastępuje jaj, tofu, ryby, mięsa ani twarogu.
  • Węglowodany w 100 g – około 3,6 g, z czego część stanowi błonnik pokarmowy.
  • Tłuszcz w 100 g – około 0,4 g, dlatego kalorie w daniu rosną głównie przez dodatki tłuszczowe.
  • Witamina K – szpinak jest produktem bogatym w tę witaminę, co ma znaczenie przy lekach przeciwkrzepliwych.

Ile waży garść, miska i opakowanie 200 g?

Porcja szpinaku bywa myląca, bo liście zajmują dużo miejsca, ale ważą niewiele. Z mojej praktyki przy analizie dzienniczków żywieniowych najczęstszy błąd polega na wpisaniu „miska szpinaku” bez gramatury, a potem pominięciu oliwy, sera feta lub sosu.

Porcja świeżego szpinakuTypowa masaSzacunkowa kalorycznośćJak liczyć w diecie?
Mała garść25 gokoło 6 kcalDobra ilość do kanapki, tortilli albo jajecznicy.
Duża garść40 gokoło 9 kcalRealna porcja do sałatki lub omletu.
Miska luźnych liści60-100 gokoło 14-23 kcalWarto zważyć przynajmniej kilka razy, żeby nauczyć się objętości.
Opakowanie sklepowe200 gokoło 46 kcalCała paczka wygląda na dużą, ale energetycznie nadal jest mała.

Czy duszony szpinak ma więcej kalorii?

Sam szpinak duszony nie ma więcej kalorii tylko dlatego, że zmalał na patelni. Traci wodę i objętość, więc 200 g świeżych liści po obróbce może wyglądać jak kilka łyżek, ale energia z samych liści pozostaje podobna. Kalorie dodatków zmieniają wynik: 10 g oliwy to około 90 kcal, 10 g masła około 75 kcal, a 50 ml śmietanki 30% około 145 kcal.

  • Duszenie bez tłuszczu – zmienia masę i objętość, ale nie dodaje energii do produktu.
  • Oliwa 5 g – dodaje około 45 kcal, czyli więcej niż 100 g samego szpinaku.
  • Masło 10 g – dodaje około 75 kcal i często jest pomijane w aplikacjach do liczenia kalorii.
  • Ser feta 40 g – może dodać około 100-110 kcal, zależnie od marki i zawartości tłuszczu.
  • Śmietanka 30% – mocno podnosi kaloryczność sosu, nawet gdy baza warzywna jest lekka.

Czym różni się szpinak surowy, mrożony i gotowe dania?

Szpinak surowy, mrożony i gotowy produkt ze szpinakiem to trzy różne kategorie żywieniowe, charakteryzujące się inną zawartością wody, dodatków i masą porcji. Surowe liście oraz prosty szpinak mrożony bez sosu są bazowo podobnie niskokaloryczne, ale pierogi, naleśniki, tortille i sosy szpinakowe trzeba liczyć według całej etykiety.

Czy mrożony szpinak ma tyle samo kcal?

Szpinak mrożony bez dodatków zwykle ma podobną kaloryczność do świeżego, ale różni się strukturą i zawartością wody po rozmrożeniu. Najbezpieczniej porównywać etykietę konkretnego produktu, bo producenci mogą sprzedawać szpinak rozdrobniony, liściasty, z czosnkiem, z sosem lub w mieszance warzywnej.

  • Szpinak mrożony liściasty – zwykle jest dobrym zamiennikiem świeżego, jeśli w składzie znajduje się wyłącznie szpinak.
  • Szpinak mrożony rozdrobniony – łatwiej tworzy sos, ale po odparowaniu wody porcja wygląda na mniejszą.
  • Szpinak ze śmietanką – należy liczyć jak osobny produkt, bo tłuszcz mleczny podnosi kaloryczność.
  • Szpinak z serem – może mieć więcej białka, ale też więcej tłuszczu i soli.
  • Szpinak z przyprawami – zwykle nie zmienia znacząco kalorii, ale warto sprawdzić sól w tabeli.

Czy danie ze szpinakiem zawsze jest lekkie?

Obecność szpinaku nie oznacza automatycznie niskiej kaloryczności. Pierogi ze szpinakiem nadal zawierają ciasto, tłuszcz i często ser; naleśniki mają mąkę, jajko, mleko i olej; tortilla może zawierać sos majonezowy albo ser żółty. To typowy przykład, w którym marketingowy obraz „zielonego” dania nie pokrywa się z bilansem energii.

ProduktCo podnosi kcal?Na co patrzeć na etykiecie?Praktyczna uwaga
Pierogi ze szpinakiemCiasto, ser, tłuszcz do podsmażenia.Kcal na 100 g i masa całej porcji.Porcja 300 g może mieć kilka razy więcej kcal niż sam farsz.
Naleśniki ze szpinakiemMąka, mleko, olej, ser.Tłuszcz i wielkość jednej sztuki.Liczenie „na sztuki” bywa błędne, jeśli naleśniki są duże.
Tortilla ze szpinakiemPlacek, sos, ser, panierowane mięso.Skład sosu i masa gotowej kanapki.Zielony kolor placka nie oznacza niskiej energii.
Sos szpinakowyŚmietanka, mascarpone, parmezan, oliwa.Tłuszcz nasycony i kcal na porcję.Sos może mieć więcej kcal niż makaron lub kasza w daniu.

Jak czytać etykietę żywieniową produktu ze szpinakiem?

Najpierw sprawdź wartości na 100 g, potem masę porcji, a dopiero na końcu nazwę produktu. Jeśli chcesz przećwiczyć podstawy, pomocny będzie tekst jak czytać tabelę kalorii, bo ten sam schemat działa przy pierogach, gotowych sałatkach, pastach i sosach.

  1. Sprawdź kcal na 100 g, bo ta wartość pozwala porównać różne marki bez sugerowania się wielkością opakowania.
  2. Sprawdź masę porcji, ponieważ producent może podawać porcję 80 g, a realnie jesz 220 g produktu.
  3. Oceń tłuszcz, bo śmietanka, ser, olej i masło są głównymi źródłami energii w daniach ze szpinakiem.
  4. Oceń sól, szczególnie w gotowych farszach, tortillach, sosach i produktach chłodzonych.
  5. Przeczytaj skład, bo szpinak może być dodatkiem smakowym, a nie głównym składnikiem dania.
  6. Porównaj produkty tej samej kategorii, ponieważ różnica między markami może wynosić 50-150 kcal na porcję.

Jakie wartości odżywcze ma świeży szpinak?

Wartości odżywcze świeżego szpinaku to zestaw makroskładników, witamin i składników mineralnych, charakteryzujący się niską energią, wysoką zawartością wody i dużą ilością związków naturalnie obecnych w liściach. W dietetyce liczy się jednak cały posiłek, nie pojedynczy składnik.

Ile białka, tłuszczu i węglowodanów ma szpinak?

W 100 g surowego szpinaku według USDA FoodData Central jest około 2,86 g białka, 3,63 g węglowodanów i 0,39 g tłuszczu. Te liczby pokazują, dlaczego szpinak dobrze zwiększa objętość posiłku, ale sam nie buduje pełnej kompozycji makro.

  • Białko – około 2,9 g na 100 g, więc do pełnego posiłku warto dodać jaja, tofu, kurczaka, rybę lub twaróg.
  • Węglowodany – około 3,6 g na 100 g, dlatego szpinak nie zastępuje kaszy, ziemniaków, pieczywa ani makaronu.
  • Tłuszcz – około 0,4 g na 100 g, więc tłuszcz w daniu pochodzi zwykle z oliwy, masła, sera lub sosu.
  • Błonnik – około 2,2 g na 100 g, co może wspierać objętość posiłku, ale u części osób duże porcje liści nasilają dolegliwości jelitowe.
  • Woda – dominuje w masie liści, dlatego szpinak mocno zmniejsza objętość po podgrzaniu.

Czy szpinak jest dobry na diecie redukcyjnej?

Szpinak w diecie redukcyjnej może pomagać zwiększyć objętość talerza przy małej liczbie kalorii, ale nie powoduje redukcji sam z siebie. O spadku masy ciała decyduje deficyt energetyczny, a nie pojedynczy produkt. Więcej praktycznych połączeń znajdziesz pod hasłem szpinak na redukcji.

„Surowy szpinak dostarcza około 23 kcal na 100 g oraz znaczącą ilość witaminy K; interpretować należy go w kontekście całej diety, nie jako samodzielny mechanizm redukcji masy ciała.” – USDA FoodData Central, dane dla spinach raw, 2024

Jak łączyć dane z tabeli z realnym talerzem?

Jeśli w aplikacji wpiszesz tylko szpinak, a nie wpiszesz tłuszczu, sosu i sera, wynik będzie zaniżony. To częsty błąd w dietach redukcyjnych: baza warzywna jest lekka, ale dodatki mają wysoką gęstość energetyczną.

  1. Zważ bazę, czyli szpinak świeży, mrożony lub gotowy produkt przed przygotowaniem.
  2. Dodaj źródło białka, na przykład 2 jaja, 120 g tofu, 150 g piersi z kurczaka albo 100 g twarogu.
  3. Dodaj źródło węglowodanów, na przykład 60 g suchego makaronu, 200 g ziemniaków albo 70 g chleba.
  4. Odmierz tłuszcz, bo 5-10 g oliwy ma konkretne 45-90 kcal i łatwo przekroczyć porcję.
  5. Policz sos, ponieważ jogurt, śmietanka, majonez i pesto mają zupełnie inną kaloryczność.

Kiedy uważać na szpinak w jadłospisie?

Ostrożność przy szpinaku dotyczy głównie diet medycznych, charakteryzujących się indywidualnymi limitami szczawianów, kontrolą witaminy K lub ograniczeniami wynikającymi z chorób przewodu pokarmowego. Dla większości zdrowych osób standardowa porcja w zbilansowanej diecie nie wymaga eliminacji, ale medyczne sytuacje wymagają zaleceń lekarza lub dietetyka klinicznego.

Czy szczawiany są problemem przy kamicy nerkowej?

Szpinak zawiera szczawiany, dlatego osoby z nawracającą kamicą szczawianowo-wapniową powinny ustalać porcje indywidualnie. To nie oznacza automatycznego zakazu dla każdego, ale przy rozpoznanej chorobie dieta powinna wynikać z zaleceń medycznych i wyników badań.

  • Kamica szczawianowo-wapniowa – wymaga indywidualnej oceny spożycia szczawianów, wapnia, płynów i sodu.
  • Duże porcje szpinaku – mogą być problemem, jeśli pojawiają się codziennie w koktajlach, sałatkach i daniach obiadowych.
  • Gotowanie w wodzie – może zmniejszać część związków rozpuszczalnych, ale nie zastępuje zaleceń klinicznych.
  • Łączenie z produktami wapniowymi – bywa omawiane w dietach nerkowych, ale wymaga dopasowania do pacjenta.
  • Nagłe eliminacje – nie zawsze są konieczne; ważniejszy jest całościowy jadłospis i nawodnienie.

Czy szpinak jest zakazany przy lekach przeciwkrzepliwych?

Przy lekach przeciwkrzepliwych, zwłaszcza antagonistach witaminy K, kluczowa jest stałość jadłospisu i omówienie większych zmian z lekarzem. Szpinak jest bogaty w witaminę K, więc problemem zwykle nie jest pojedynczy liść w kanapce, tylko nagłe przejście z małej podaży na codzienne duże porcje zielonych warzyw.

„Przy stosowaniu warfaryny nie należy samodzielnie wprowadzać dużych, nagłych zmian w diecie; produkty bogate w witaminę K powinny być spożywane w stały, uzgodniony sposób.” – NHS, informacja dla pacjentów stosujących warfarin, 2024

  • Warfaryna – wymaga kontroli INR i konsekwencji w sposobie żywienia, zgodnie z zaleceniem lekarza.
  • Witamina K – występuje w dużych ilościach w zielonych warzywach liściastych, w tym w szpinaku.
  • Stałość podaży – jest bezpieczniejszą strategią niż chaotyczne eliminowanie i przywracanie produktów.
  • Zmiana diety – powinna być zgłoszona lekarzowi, jeśli dotyczy dużych codziennych porcji.
  • Nowoczesne leki przeciwkrzepliwe – mogą mieć inne zalecenia, dlatego nie należy przenosić zasad między lekami bez konsultacji.

Kiedy duża porcja może nasilać dolegliwości jelitowe?

U części osób duża ilość surowych liści, błonnika i objętości w jednym posiłku może powodować wzdęcie, uczucie przelewania albo dyskomfort. Wtedy lepiej testować mniejsze porcje: 25-40 g w kanapce, 60 g w sałatce albo szpinak lekko podduszony zamiast ogromnej miski na surowo.

„Zbilansowany jadłospis powinien opierać się na różnorodności produktów, odpowiednich porcjach warzyw, źródłach białka, produktach zbożowych i kontrolowanej ilości tłuszczu.” – NCEŻ, zasady zdrowego żywienia, 2023

Treść nie zastępuje konsultacji z lekarzem ani dietetykiem klinicznym. Przy chorobie nerek, leczeniu przeciwkrzepliwym, ciąży, zaburzeniach odżywiania lub dietach eliminacyjnych porcje szpinaku należy dopasować indywidualnie.

Jak używać szpinaku w pełnym posiłku?

Pełny posiłek ze szpinakiem to kompozycja, charakteryzująca się obecnością warzywnej bazy, źródła białka, źródła węglowodanów i kontrolowanej ilości tłuszczu. Sam szpinak daje objętość, ale sytość i stabilność kalorii zależą od dodatków.

Z czym łączyć szpinak, żeby posiłek był sycący?

Najprostszy schemat to: szpinak jako baza, białko jako rdzeń posiłku, węglowodany jako energia i odmierzony tłuszcz jako smak. W ostatnim roku w analizowanych jadłospisach najczęściej poprawiałem właśnie brak białka albo niepoliczony tłuszcz w daniach „fit”.

  • Szpinak z jajkami – 2 jaja, 80 g szpinaku i 5 g masła dają szybkie śniadanie o konkretnej porcji tłuszczu.
  • Szpinak z twarogiem – 100 g twarogu półtłustego, 40 g szpinaku i pieczywo tworzą prosty posiłek białkowo-węglowodanowy.
  • Szpinak z kurczakiem – 150 g piersi z kurczaka, 100 g szpinaku i 60 g suchego ryżu to baza obiadu około 500 kcal zależnie od tłuszczu.
  • Szpinak z tofu – 120 g tofu, czosnek, sos sojowy i kasza dobrze działają w posiłku roślinnym.
  • Szpinak z rybą – łosoś zwiększa tłuszcz i kcal, a dorsz daje chudsze źródło białka.
  • Szpinak z makaronem – wymaga pilnowania śmietanki, pesto i parmezanu, bo to one decydują o energii sosu.

Jak zrobić sałatkę około 400 kcal?

Przykład praktyczny: 80 g świeżego szpinaku, 120 g grillowanego kurczaka, 150 g pomidora, 100 g ogórka, 40 g sera feta, 5 g oliwy i 60 g pieczywa. Taka sałatka ma orientacyjnie około 400 kcal, zależnie od sera i pieczywa, a jednocześnie zawiera białko, węglowodany i tłuszcz.

  1. Odmierz 80 g szpinaku, ponieważ miska liści bez wagi może wyglądać raz na 40 g, a raz na 120 g.
  2. Dodaj 120 g źródła białka, na przykład kurczaka, tofu albo ryby, żeby posiłek nie był samą objętością.
  3. Dodaj 40-60 g produktu węglowodanowego, na przykład pieczywa, kaszy lub ugotowanego makaronu w odpowiedniej porcji.
  4. Odmierz 5 g oliwy, bo lanie „na oko” często oznacza 15-20 g i dodatkowe 135-180 kcal.
  5. Policz ser osobno, ponieważ feta, mozzarella i ser kozi mają różną zawartość tłuszczu.

Jak zrobić obiad około 500 kcal?

Przykład obiadu: 100 g świeżego lub mrożonego szpinaku, 60 g suchego makaronu pełnoziarnistego, 150 g piersi z kurczaka, 10 g oliwy, czosnek i 80 g jogurtu naturalnego. W zależności od marki makaronu i jogurtu taki posiłek ma około 500 kcal i jest bardziej przewidywalny niż sos śmietanowy.

Jeśli porównujesz tłuszcze do smażenia lub sosu, sprawdź też oliwa i masło kcal. Różnica między 5 g a 20 g tłuszczu jest większa niż cała porcja szpinaku, dlatego to właśnie dodatki najczęściej „gubią się” w bilansie.

Jak wliczać szpinak do kalorii bez błędów?

Liczenie szpinaku do bilansu to procedura, charakteryzująca się ważeniem produktu, oddzielnym liczeniem dodatków i kontrolą gotowych etykiet. Najlepsza zasada brzmi: waż bazę surową, a tłuszcz, ser, sos i produkt zbożowy wpisuj jako osobne pozycje.

Jak ważyć szpinak: przed czy po obróbce?

Dla powtarzalności najlepiej ważyć świeży szpinak przed obróbką. Po duszeniu masa zależy od ilości odparowanej wody, czasu podgrzewania i tego, czy odcisnąłeś liście. To utrudnia porównania między dniami.

  1. Zważ surowe liście, zanim trafią na patelnię, do sałatki albo koktajlu.
  2. W aplikacji wybierz produkt surowy, jeśli ważyłeś świeży szpinak przed przygotowaniem.
  3. Nie przeliczaj objętości po duszeniu, bo mała porcja na talerzu może pochodzić z dużej paczki liści.
  4. Dodaj osobno tłuszcz, czyli oliwę, masło, olej rzepakowy lub pesto.
  5. Dodaj osobno sos i ser, ponieważ to produkty o znacznie wyższej kaloryczności niż szpinak.

Jak nie zgubić kalorii z dodatków?

Najczęstsze przeoczenia to oliwa na patelni, masło do duszenia, śmietanka, feta, parmezan, pestki i gotowe sosy. Przy redukcji nie chodzi o zakaz tych produktów, tylko o porcję i zapis w bilansie. Więcej podobnych przykładów omawia temat kalorie w gotowych daniach.

  • Oliwa 10 g – około 90 kcal, czyli cztery razy więcej niż 100 g świeżego szpinaku.
  • Masło 10 g – około 75 kcal i częsty dodatek do szpinaku z czosnkiem.
  • Śmietanka 30% 50 ml – około 145 kcal, dlatego sos szybko zmienia profil dania.
  • Feta 40 g – około 100-110 kcal, zależnie od zawartości tłuszczu.
  • Parmezan 15 g – około 60 kcal i dużo smaku, ale też skoncentrowana energia.
  • Pestki słonecznika 15 g – około 85-90 kcal, więc sałatka może przestać być lekka.

Kiedy używać etykiety zamiast tabeli ogólnej?

Etykieta konkretnego produktu ma pierwszeństwo przy mieszankach, gotowych daniach i mrożonkach z dodatkami. Tabela ogólna sprawdza się dla surowych liści, ale nie dla produktu, który zawiera sos, ser, makaron, farsz albo panierkę.

SytuacjaNajlepsze źródło danychDlaczego?
Świeże liście bez dodatkówUSDA lub polska tabela kaloriiProdukt ma prosty skład i mało zmienną kaloryczność.
Mrożony szpinak bez dodatkówEtykieta albo tabela ogólnaRóżnice wynikają głównie z wody i rozdrobnienia.
Szpinak ze śmietankąEtykieta producentaSos zmienia tłuszcz, kcal i masę porcji.
Pierogi lub naleśniki ze szpinakiemEtykieta producentaKaloryczność zależy od ciasta, sera i tłuszczu.

Najczęściej zadawane pytania

Ile kcal ma garść świeżego szpinaku?

Garść świeżego szpinaku waży zwykle 25-40 g, czyli ma około 6-9 kcal przy wartości około 23 kcal na 100 g. Różnica zależy od wielkości dłoni, stopnia upakowania liści i tego, czy są suche. Do dokładnego liczenia najlepiej zważyć kilka swoich typowych porcji.

Czy szpinak duszony ma więcej kcal?

Sam szpinak nie zyskuje kalorii od duszenia, ponieważ obróbka głównie zmniejsza objętość przez utratę wody. Kalorie rosną, gdy dodasz oliwę, masło, śmietankę, ser, pesto lub gotowy sos. Dlatego w bilansie należy liczyć nie tylko liście, ale całe danie.

Kto powinien uważać na szpinak?

Ostrożność jest wskazana przy wybranych dietach medycznych, szczególnie przy kamicy nerkowej oraz podczas stosowania leków przeciwkrzepliwych zależnych od podaży witaminy K. Nie oznacza to automatycznego zakazu dla wszystkich. W takich sytuacjach porcję i częstotliwość warto ustalić z lekarzem lub dietetykiem klinicznym.

Czy szpinak jest dobry do odchudzania?

Szpinak może pomagać zwiększyć objętość posiłku przy małej liczbie kalorii, więc bywa praktyczny w diecie redukcyjnej. Nie powoduje jednak redukcji sam z siebie, bo decyduje całodzienny bilans energii. Największe znaczenie ma to, z czym go łączysz i ile tłuszczu dodajesz.

Czy gotowe dania ze szpinakiem są lekkie?

Niekoniecznie, bo pierogi, naleśniki, tortille i sosy ze szpinakiem mogą mieć sporo kalorii przez mąkę, ser, śmietankę, olej albo masło. Zielony składnik nie kasuje energii z pozostałych produktów. Zawsze sprawdzaj kcal na 100 g, masę porcji, tłuszcz i sól.

Czy można jeść szpinak codziennie?

Zdrowa osoba może włączać szpinak regularnie, jeśli dieta jest różnorodna i nie opiera się codziennie na bardzo dużych porcjach tego samego produktu. Przy chorobach nerek, leczeniu przeciwkrzepliwym lub zaleceniach diety medycznej codzienna porcja wymaga indywidualnej oceny. U części osób lepsza będzie rotacja: rukola, sałata, jarmuż, roszponka i gotowane warzywa.

Czy szpinak mrożony trzeba liczyć inaczej niż świeży?

Szpinak mrożony bez dodatków można liczyć podobnie jak świeży, ale najlepiej korzystać z etykiety danego produktu. Różnice wynikają z zawartości wody, rozdrobnienia i sposobu odsączania. Jeśli mrożonka ma śmietankę, ser lub sos, licz ją jako gotowy produkt, nie jako same liście.

Źródła i literatura

  1. USDA FoodData Central, „Spinach, raw”, dane żywieniowe dla 100 g produktu, dostęp przez fdc.nal.usda.gov.
  2. NHS, informacje dla pacjentów stosujących warfarin oraz zalecenia dotyczące stałości diety i konsultacji zmian żywieniowych, nhs.uk.
  3. Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej PZH, materiały o zasadach zbilansowanej diety i komponowaniu posiłków, ncez.pzh.gov.pl.
  4. EFSA, materiały referencyjne dotyczące wartości odżywczych, witamin i składników mineralnych w żywieniu człowieka.
  5. National Kidney Foundation, materiały edukacyjne dotyczące kamicy nerkowej, szczawianów i indywidualizacji diety.
Leszek Milewskihttps://zerokcal.pl
Moim celem jest dzielenie się z czytelnikami wiedzą na temat produktów niskokalorycznych i bezkalorycznych, które mogą wspierać ich w dążeniu do zdrowej sylwetki i lepszego samopoczucia.
RELATED ARTICLES